Geen ''Non'' tegen efficiente staatshervorming

Reynders: ''Ik ben een veteraan, dat heeft zijn voordelen''

Publicatie: 13 januari 2007

Isabel Albers en Steven Samyn

De Standaard - 13 januari 2007

Didier Reynders, de kopman van de MR, ziet heil in een gemeenschappelijk verkiezingsprogramma met de VLD. Institutionele hervormingen zijn bespreekbaar, "op voorwaarde dat het over efficiëntie gaat''.
Premier Guy Verhofstadt (VLD) en vicepremier Didier Reynders (MR) dienen zich, in de aanloop naar de federale verkiezingen in juni, als een tandem aan."Guy Verhofstadt en ik willen samen ideeën op tafel leggen, bijvoorbeeld over veiligheid of economisch beleid. Maar ook communautair vinden we elkaar, ook al zijn er accentverschillen'', verklaart Reynders in een interview aan De Standaard.

Reynders zegt zich best te kunnen vinden in het discours van Verhofstadt de jongste weken over het communautaire.

De premier pleitte eerder voor "immobilisme noch separatisme, maar voor een derde weg: de Belgische federatie.''

Reynders wil geen "grote staatshervorming''. Maar voor "efficiënte institutionele hervormingen'' doet hij de deur niet dicht. Al heeft de Franstalige kopman het daarbij vooral over de Senaat en over welke bevoegdheden weer beter op het federale niveau worden samengebracht, hij zegt niet bij voorbaat neen tegen meer beleidsruimte voor de regio's.

Zo verklaart hij zich een expliciete voorstander van de invoering van afcentiemen (gewestelijke korting) op de vennootschapsbelasting, een vraag van de VLD.

"Ik ben bereid om de communautaire dialoog aan te gaan, maar met het oog op meer efficiëntie. En niet op basis van agressieve voorstellen van de N-VA of soms - niet alle dagen - van Yves Leterme'', zegt Reynders.

"In Vlaanderen zijn er twee communautaire strekkingen. De ene gaat uit van meer autonomie en leidt tot separatisme. Die weg wil ik niet bewandelen. De tweede streeft een betere relatie tussen de federale overheid en de deelstaten na. Dat zie ik wel zitten.''

Hij zegt niet te begrijpen waarom CD&V een kartel aangaat met de N-VA, behalve dan om electorale redenen. Toch relativeert hij de communautaire eisen van CD&V.

"Ik zal wel wachten op de communautaire standpunten van CD&V tot nà de verkiezingen. Dat is altijd zo geweest met de CVP: je moet niet te veel luisteren naar wat ze zegt voor de verkiezingen. Van belang is wat erna komt.''

Dat het systeem dat de kinderen van de koning ook automatisch senatoren van rechtswege zouden worden, zou verdwijnen, is voor Didier Reynders "bespreekbaar''.

Een nieuwe fiscaliteit, met een verdere verlaging van de loonkosten en meer koopkracht voor de laagste lonen, is de prioriteit van Reynders bij een volgende regeringsdeelname. Daar verbindt hij, net als Verhofstadt, een "milieurevolutie'' aan, met heffingen op vervuilende productieprocessen en producten.

Tegen een derde ambtstermijn op Financiën zegt hij niet neen, maar hij lonkt ook naar Sociale Zaken. Op Financiën pleit hij voor een verdere modernisering van de ambtenarenloopbaan.

Nog opmerkelijk: de minister verdedigt de lange reeks politieke benoemingen van zijn kabinetschefs. "Is het oude politieke cultuur om zeer bekwame mensen op zeer belangrijke posten te zetten? Ik noem dat positieve politieke cultuur!''

Aansluitend bij dit artikel:

Ik ben een veteraan, dat heeft zijn voordelen

Didier Reynders voelt zich in zijn sas op Financiën

Isabel Albers en Steven Samyn

De Standaard - 13 januari 2007

Een pleidooi voor minder en eenvoudiger belastingen en voor een milieurevolutie. De politieke overlever Didier Reynders ontpopt zich steeds meer tot het alter ego van Guy Verhofstadt.

"Vindt u dat de zenuwen hooggespannen zijn op communautair vlak?'' vraagt Didier Reynders, de voorzitter van de Franstalige liberalen en vicepremier, met zijn eeuwige ironische glimlach. "Wel, ik niet.''

De discussie rond prins Laurent die communautair wordt vertaald, de omstreden RTBf-docufictie, de Vlaamse agendabepaling voor de communautaire verkiezingen in juni, hij wuift het allemaal weg. "Ik vind de toestand heel kalm. Toen we het dossier-Brussel-Halle-Vilvoorde weer hebben opgeborgen, voorspelde iedereen me een woelig communautair klimaat. Maar 2006 was juist heel kalm. Bij de Europese verkiezingen (in 2004, nvdr) lagen enkele burgemeesters uit de Rand dwars voor het organiseren van de verkiezingen. Hebt u daar nog iets van gemerkt voor de gemeente- en provincieraadsverkiezingen? Nee.''

De Sfinx van de Wetstraat lacht en heeft daar reden toe. De MR zit in de lift, nadat de partij in 2004 in Wallonië en Brussel in de oppositie verzeild raakte. "Twee jaar geleden dacht iedereen dat we in een mum van tijd ook uit de federale regering zouden liggen. Vandaag vragen de journalisten me welke ministerspost ik ambieer in de volgende regering. Het is een andere sfeer.''

Reynders heeft zich na acht jaar paars-groen en paars ontpopt tot de onbetwistbare steunpilaar van Guy Verhofstadt in het zuiden van het land. Voor de komende verkiezingen vormen de twee een tandem.

"Het moet mogelijk zijn om over de taalgrens heen tot een gemeenschappelijk programma te komen met de VLD, ook al zijn er accentverschillen. Zo'n oefening is bij CD&V en CdH onmogelijk: zij verschillen te veel. Ook bij PS en SP.A zijn er veel verschillen.''

"Guy Verhofstadt en ik willen gemeenschappelijke ideeën op tafel leggen, bijvoorbeeld over veiligheid of economisch beleid. Ook communautair vinden we elkaar, al zijn er accentverschillen.''

Gaat u geen problemen krijgen met het FDF, dat deel uitmaakt van de MR, als u op communautair vlak een tandem vormt met Verhofstadt?

"In het B-H-V-dossier was Spirit het probleem, hé. Niet het FDF. Tijdens de onderhandelingen over B-H-V was er een akkoord klaar waar de VLD en de MR, samen met de andere Franstalige partijen, zich in konden vinden. Het enige probleem was Geert Lambert van Spirit.''

Kan er voor u een grote staatshervorming komen?

"Geen grote staatshervorming, wel een aantal institutionele hervormingen. Ik denk daarbij in de eerste plaats aan een hervorming van de Senaat. Ik heb de indruk dat vooral in Vlaanderen de verkiezingscampagne draait rond de lijsttrekkers voor de Senaat. Maar wat gaan ze doen in die Senaat? Ik begrijp de functie van de Senaat niet meer. Wat voor nut heeft het dat staatssecretarissen eindeloos moeten antwoorden op vragen die al in de Kamer zijn gesteld?''

"De Senaat moet worden samengesteld met parlementsleden van de gewesten en gemeenschappen, misschien aangevuld met enkele gecoöpteerden. Zo moet ze evolueren tot een echte tweede kamer van een federale staat.''

En zonder senatoren van rechtswege, zeg maar de kinderen van de koning?

"Dat is bespreekbaar.''

De vraag naar een grote staatshervorming gaat in Vlaanderen niet over Kamer en Senaat, wel over het regionaliseren van bevoegdheden.

"Ik zeg al vijf jaar dat we geen vragende partij zijn. Toch ben ik bereid om de communautaire dialoog aan te gaan, maar dan wel met het oog op meer efficiëntie. En niet op basis van de agressieve voorstellen van de N-VA of soms - niet alle dagen - van Yves Leterme. De communautaire standpunten die bijvoorbeeld CD&V op de VRT vertolkt, verschillen nogal van wat die partij op de RTBf vertelt.''

"In Vlaanderen zijn er twee communautaire strekkingen. De ene gaat uit van meer autonomie en leidt tot separatisme. De tweede streeft een betere relatie tussen de federale overheid en de deelstaten na, met meer efficiëntie als doel. Die laatste weg wil ik bewandelen. Dat wil ook zeggen dat er een discussie gevoerd wordt in de twee richtingen: welke bevoegdheden zitten het best bij de gewesten en de gemeenschappen, en welke zitten het best op het federale niveau?''

"De VLD vraagt een gewestelijke korting op de vennootschapsbelasting. Dat systeem bestaat nu al voor de personenbelasting. Wel, ik ga daarmee akkoord. Zolang het maar om afcentiemen gaat en niet om opcentiemen. Dat laatste zou de Waalse regering, zeker in de huidige samenstelling (rooms-rood zonder de liberalen, nvdr) op ideeën kunnen brengen.'' (lacht)

Alle Vlaamse partijen pleiten voor meer bevoegdheden voor de regio's. Om efficiënter te kunnen werken, zeggen ze.

"Ik heb in het Vlaams Parlement gedebatteerd met Bart De Wever (N-VA). Zijn vraag naar een autonome staat is geen vraag naar meer efficiëntie. Of neem nu Tony Van Parys (CD&V-kamerlid, nvdr), die een scheiding van Justitie wil: dat gaat ook niet om meer efficiëntie. De procureurs kunnen nu toch al een heel specifiek beleid voeren? (ironisch) Heeft de procureur in Hasselt niet de bevoegdheid om in een heel specifiek geval een bepaalde getuige op te roepen?'' (doelt op prins Laurent, nvdr)

Is een splitsing van delen van de arbeidsmarkt, justitie of de sociale zekerheid bespreekbaar voor u?

(onverstoord) "Als men tot de vaststelling komt dat het beter is om samen te werken tussen de gewesten om werknemers bij een bedrijfsherstructurering te heroriënteren, waarom niet? Dat is bijvoorbeeld gebeurd na VW Vorst.''

"Dat er een andere aanpak nodig is voor de jeugdwerkloosheid in Henegouwen dan voor de werkloosheid onder 50-plussers in Antwerpen, klopt. Maar Waals-Brabant heeft ook heel andere problemen dan de Borinage. Trouwens, voor Buitenlandse Handel kun je je de vraag stellen of het niet veel efficiënter zou zijn die bevoegdheid te coördineren, met een rol voor de federale minister van Buitenlandse Zaken.'' (Zie ook: Ieder zijn gezond verstand: Efficiëntie moet het enige criterium zijn in de staatshervorming)

"Ook over de jeugdbescherming kan worden gepraat: is het nuttig om meer bevoegdheden op het federale vlak te centraliseren, of is het beter dat op gewestelijk vlak te doen?''

"Belangrijker is een herfinanciering van de federale overheid. De begroting wordt moeilijk houdbaar door de almaar grotere transfers naar de sociale zekerheid en naar de gewesten en gemeenschappen, door de Lambermontakkoorden.''

U hebt die zelf mee georganiseerd en goedgekeurd.

"Ik heb ook nooit gezegd dat het Lambermontakkoord een slecht akkoord is. Toch heeft het systeem zijn limieten bereikt. Dit jaar zal er meer extra geld vloeien vanuit de federale kas naar de gewesten en gemeenschappen dan dat er meeropbrengsten zijn uit de fiscale ontvangsten.''

Wat beschouwt u als de belangrijkste taak voor de volgende regering?

"Een nieuwe fiscaliteit, met een verdere verlaging van de loonkosten. Er moet ook meer koopkracht komen voor de laagste lonen. Het verschil met een werkloosheidsuitkering is nog altijd te laag. Ook voor de laagste pensioenen moet iets worden gedaan.''

"Tegelijk is er een fiscale milieurevolutie nodig, met nieuwe heffingen op productieprocessen en bepaalde producten. Die heffingen kunnen alleen als er ook milieuvriendelijker alternatieven bestaan. Een nieuwe belasting moet biodégradable (biologisch afbreekbaar) zijn.''

"Akkoord, in de praktijk is het soms moeilijk (het Arbitragehof vernietigde donderdag nog het nultarief uit de ecotakswet, nvdr). In 1993 was een ecoheffing niet meer dan een gadget, een prijs van de groenen om mee te werken aan een staatshervorming. Dat is niet wat ik voor ogen heb.''

"Voorts moeten zeker aan Franstalige kant de verkiezingen ook gaan over een betere corporate governance voor de instellingen en de creatie van nieuwe bedrijven. Het Marshallplan (het economisch relanceplan van de Waalse regering, nvdr) werd aangekondigd in september 2005, maar sindsdien hebben we alleen schandalen gekend. Ik heb een brief aan alle Walen geschreven in de kranten, waarin ik de hoop uitdruk dat 2007 het jaar mag zijn dat het Waalse beleid echt van start gaat. De federale regering heeft meer initiatieven genomen die Wallonië ten goede komen dan de Waalse regering zelf.''

Gelooft u in een verschuiving van de politieke krachtsverhoudingen in Wallonië?

"In Brussel zijn we al de grootste partij. In Wallonië zal er zeker ook een groter evenwicht komen tussen PS en MR.''

"In de Kamer is er geen groot verschil in het aantal socialistische en liberale zetels. Het is aan Franstalige kant wenselijk dat er maar twee partijen in een volgende regering zitten. Aan Vlaamse kant ook, maar mogelijk zul je daar drie partijen nodig hebben.''

Is een coalitie zonder de PS mogelijk?

"Een coalitie met CdH en Ecolo zal niet makkelijk zijn. Lokaal hebben we goede contacten met veel CdH'ers, zoals met Jean-Jacques Viseur of Melchior Wathelet. Maar met Joëlle Milquet (de voorzitster van de Franstalige christendemocraten, nvdr) is het haast onmogelijk om te praten. Het is geen persoonlijk probleem, maar een politieke keuze van haar.''

"Hebt u al foto's gezien vanDi Rupo en Joëlle Milquet? Het lijkt wel een echt stel. En als haar gevraagd wordt welke staatsmannen er zijn, antwoordt ze: Niet veel, behalve Elio Di Rupo en misschien Johan Vande Lanotte. Twee socialisten, ze noemt niet eens CdH'ers! Pas na aandringen van de journalist komt er nog een 'misschien ook Guy Verhofstadt' uit.''

Wat vindt u van Yves Leterme? Is het een gevaarlijke man, zoals Laurette Onkelinx beweert?

"Ik heb al veel gevaarlijker mannen bezig gezien. Ik ken Yves Leterme al vele jaren, van toen hij in het federale parlement zat en een heel ijverig lid was van de commissie-Financiën. Ik heb een heel goed contact met hem. Toch was ik verrast door zijn uitspraak in Libération (dat Franstaligen in de Rand blijkbaar geen Nederlands kunnen of willen leren, nvdr). Ik begrijp ook niet waarom hij een kartel met een separatistische partij aangaat, behalve dan om electorale redenen.''

"Maar bon, ik zal wel wachten op de communautaire standpunten van CD&V tot ná de verkiezingen. Dat is altijd zo geweest met de CVP: je moet niet te veel luisteren naar wat ze zeggen voor de verkiezingen, van belang is wat erna komt. In 1987 voerde Wilfried Martens campagne met de slogan 'Geen ommekeer'. Enkele weken later was het zo ver. Hij werd eerste minister met een andere meerderheid.''

"Of de Eenmalige Bevrijdende Aangifte. Dat was volgens CD&V onethisch. Wat een gedoe. Toen CD&V deel kon uitmaken van de Vlaamse regering, was het plots toch ethisch, omdat de Vlaamse overheid er zijn voordeel mee kon doen.''

"Ik sluit van tevoren niemand uit om te praten over een nieuwe coalitie. Behalve extreemrechts dan. Ik heb toch ook fiscale hervormingen doorgevoerd met de PS, zoals de notionele interestaftrek of de EBA?''

U bent acht jaar minister van Financiën. De klachten over de werking van de belastingadministratie blijven aanhouden.

"Er zullen altijd klachten zijn, maar de werking van de administratie is toch veel verbeterd. Tax on web, de elektronische aangifte, werkt steeds beter en de effectiseringsoperaties maken de inning van belastingen efficiënter. Wist u dat bij het kadaster tot 2001 studenten akten met de hand kwamen overschrijven? Nu wordt dat gescand.''

"Er is ook een betere werkomgeving voor de ambtenaren. De kantoorruimtes en IT-infrastructuur op de North Galaxy (de nieuwe toren van Financiën, nvdr) zijn een hemelsbreed verschil met de oude Financietoren. Een goede test voor de fiscus is dat er nu 90 miljard euro per jaar meer is aan fiscale ontvangsten en dat er toch geen bijzondere inningsproblemen zijn.''

"Toch is het werk niet af. De loopbaan van de ambtenaren moet nog worden gemoderniseerd. Ik ben vroeger voorzitter van de NMBS geweest, ik heb Financiën onder mijn hoede en sinds 2003 ook de Regie der Gebouwen. Dat was drie keer hetzelfde verhaal: een grote organisatie in moeilijkheden, een moeizame start van hervormingen en daarna een heel goede evolutie.''

Bent u kandidaat om uzelf op te volgen als minister van Financiën?

"Waarom niet? Ik ben nu al een veteraan in de Ecofin-raad. Dat is een voordeel. Terwijl ik minister van Financiën was, zijn er al zeven Franse ministers van Financiën de revue gepasseerd. Maar het is zeker geen doel op zich. Sociale Zaken is ook een mooi departement waar veel te doen is.''

Ook voor een liberaal?

"Zeker voor een liberaal.''

Niet iedereen is blij met u op Financiën. Is de vraag van Freya Van den Bossche voor een crisismanager op uw departement al verteerd?

(spottend) "U was er toch bij toen we samen de begroting hebben voorgesteld, vorige week? Hebt u gehoord wat voor positieve commentaar ze heeft gegeven over Financiën?''

U bent ook de man van de politieke benoemingen. Al uw kabinetschefs zijn benoemd op belangrijke posten bij instellingen in de financiële sfeer.

"Bij de Nationale Bank heb ik nog niemand Peter Praets deskundigheid in twijfel horen trekken. Bij de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen (CBFA) hoor ik veel positieve commentaren over Jean-Paul Servais. En ik heb heel belangrijke fiscale hervormingen doorgevoerd met Jean-Claude Laes als topman van de FOD Financiën (alledrie zijn ze ex-kabinetschef van Reynders, nvdr). En dat Koen Van Loo (kabinetschef tot 1 november, nvdr) naar de participatiemaatschappij FPIM gaat, vind ik ook normaal. Hij kent de materie. Is het oude politieke cultuur om heel bekwame mensen op heel belangrijke posten te zetten? Nee, dat is positieve politieke cultuur!

Het gerucht gaat dat u uw nieuwe kabinetschef, Bruno Colmant, hebt beloofd dat hij de nieuwe topman van de FOD Financiën kan worden.

(stoïcijns) "Het was zijn keuze om van de privésector naar de politiek te stappen. Het behoort tot de mogelijkheden dat hij naar de FOD Financiën gaat, maar ook dat hij vier jaar kabinetschef blijft of misschien iets anders gaat doen met mij in de oppositie, wie weet. Het is bijna onmogelijk om gedurende een heel lange periode op een kabinet te werken. Een politicus kan geen waarborgen geven.''

A propos, wat vond u van de bekroning die Albert Frère van Trends heeft gekregen voor zijn levenswerk?

"Het is normaal dat iemand met zo'n interessante loopbaan die onderscheiding krijgt. Toen ik twee jaar geleden aan mijn collega's in de regering voorstelde om hem een onderscheiding in de Leopoldsorde te geven, vond iedereen dat ook vanzelfsprekend.''

Had hij niet meer kunnen doen voor Wallonië?

"Laat de politici zich misschien eerst eens afvragen op welk vlak ze zelf meer kunnen doen voor Wallonië, zodat investeerders zoals Frère er makkelijker activiteiten kunnen ontwikkelen. Maar onderschat toch niet de heel belangrijke rol die Frère heeft gespeeld in bijvoorbeeld de energiesector, als grootste aandeelhouder van Suez. Als Suez investeert in gasontwikkeling in Zeebrugge, dan zit hij daar misschien wel voor iets tussen. Houden we vast aan de oude structuur van nationale investeerders in nationale bedrijven, of staat België ook open voor multinationale bedrijven met Belgische aandeelhouders?''