Freya Van den Bossche leed aan ''decemberwoede''

Minister Van den Bossche onder vuur in Kamer

Publicatie: 25 januari 2006

Het gecontroleerde verhaal van VRT-Terzake en Freya

Jurgen Verstrepen
02/02/2006

Tuurlijk blijf ik wat graven in dit verhaal, vooral omdat je de schande aanvoelt voor journalistiek in Vlaanderen. Hieronder staat de weergave van de feiten, bevestigd én gecontroleerd bij meerdere onafhankelijke bronnen. Ik schreef al over de Terzake-Freya story in deze post.

Verloop van de namiddag:

1. Opname Terzake met Phara en Freya Van den Bossche.
2. Tijdens opname gaat Freya absoluut met foute woorden de mist in.
3. Bij vraag Phara om uitleg bij moeilijke termen in het dossier kan Freya niet antwoorden: ze weet het niet, er vallen stiltes, ze stapelt fouten op.
4. Freya slaagt er niet meer in om een samenhangende uitleg te doen.
5. Vervolg van stotteren en geen antwoorden van de minister.
6. Einde opname, Freya VDB raast weg uit het VRT gebouw.
7. Hoofdredacteur Kris Hoflack ontvangt een telefoon.
8. Kris Hoflack belt meteen naar Freya VDB met de vraag om terug te keren naar de VRT voor een nieuwe opname. Binnen de 30 minuten staat ze terug in de VRT studio.
9. Een "communicatie"man (SP.a) van Freya VDB en Phara nemen de eerder gestelde vragen door en schrappen de vragen waarop Freya niet kon antwoorden.
10. Concensus over de inhoud.
11. Opname Terzake en 's avonds uitzending.
12. Een "geslaagde" opname...
13. VRT verklaart dat er een "technisch mankement was".

Los van politiek, los van het VB, los van wat dan ook... ik plaats dit hier omdat het een regelrechte schande is dat iets dergelijks kan en mag gebeuren in Vlaanderen. Geen enkele politicus of minister heeft ooit deze behandeling, een aanfluiting van de journalistiek, gekregen. (Kris Hoflack is een ex RAL aanhanger...dit terzijde...)

Link: www.jurgenverstrepen.be/

Freya en Phara

Wim Peeters
02/02/2006

Freya Van den Bossche heeft - we zullen beleefd blijven - niet zo'n beste tijd achter de rug. Het "communicatiewonder" van de partij vond het nodig om de spot te drijven met haar Nederlandse collega-ministers, moest daarvoor haar excuses aanbieden en stond kort daarop zelf met de billen bloot in de geruchtmakende soap rond de stookoliefactuur. Wat een afgang.

Nu heeft Freya misschien wel fraaie benen waar de pers gretig op inzoomt, maar dit was toch van een andere orde. U kent het verhaal. Maar, het is nog niet gedaan. De "leading lady" van de SP.A werd dinsdag uitgenodigd in de VRT-studio's om bij Phara de Aguirre een en ander toe te lichten en haar gedeukte imago uit te blutsen. Maar ook dat liep niet zoals gepland, zo wist De Morgen donderdag te melden in een kort maar straf artikel.

De Morgen schrijft dat er "geheel tegen de Terzake-traditie in "twee versies van het interview werden opgenomen." Over de reden lopen de versies uiteen. Volgens de ene bron verzeilden Phara en Freya in een Babylonische spraakverwarring, volgens een andere ging Freya helemaal de mist in toen Phara begon door te vragen." Dit wordt in De Standaard (27.01.2006) door hoofdredacteur Kris Hoflack bevestigd: "Zowel Phara als Freya verslikten zich in een aantal technische begrippen."

"Een uurtje en een pak telefoontjes later werd er dan maar een tweede versie opgenomen." Officieel mag dan wel ontkend worden dat er politieke druk werd uitgeoefend om het interview bij te sturen, maar in de wandelgangen wordt gefluisterd dat het "zowel voor de reputatie van de VRT als die van de veelgeplaagde minister een pijnlijke zaak is."

Het is niet de eerste keer dat er verontrustende berichten opduiken over ministers die de media onder druk zetten om kritische berichten de mond te snoeren. Nu kan Phara de Aguirre bezwaarlijk verdacht worden van enige vijandigheid jegens de SP.A, maar als zelfs zij boze telefoontjes krijgt vanuit het hoofdkwartier van de socialisten moet het water daar stilaan aan de lippen staan. Wat het afdreigen en intimideren van journalisten betreft, heeft de paarse regering-Verhofstadt trouwens een erg bedenkelijke reputatie opgebouwd. Het zijn praktijken die thuishoren in rode of andere dictaturen, maar niet in een democratie. En dat voor partijen die zichzelf zo graag tooien met het etiket "democratisch"

"De sorry's zijn opgebruikt"

Patrick Martens

Knack - 01/02/06

Van een hip "Bal Fatal" naar een bijna fatale communicatie over de financiering van de stookoliekorting: in de politiek is de afstand tussen beide bijzonder klein. De geloofwaardigheid van Freya Van den Bossche is ferm gedeukt.

Zelfkennis kan nuttig zijn, ook in de politiek. Vicepremier en minister van Begroting en Consumentenzaken Freya Van den Bossche (SP.A) vindt dat ze soms "te wild en te veel flapuit" is.
Huidig SP.A-voorzitter Johan Vande Lanotte gaf Van den Bossche daarom na de parlementsverkiezingen van mei 2003 en bij haar promotie van het Gentse schepencollege naar de federale regering de raad om eerst tot tien te tellen alvorens te spreken. Maar het is weinig waarschijnlijk dat hij daarmee bedoeld heeft dat de dertigjarige politieke spits van de Vlaamse socialisten in Paars II er bijna een week over zou doen om tot tien te tellen en zich vervolgens te verontschuldigen voor een manke en onhandige communicatie over het dossier van de stookoliekorting.
Een betere illustratie van achter de feiten aan hollen, is zelden geleverd door een minister, haar kabinet en een rist woordvoerders en andere communicatieadviseurs.

Nochtans is de inhoud van dat dossier glashelder. Om een korting van 17,35 procent op de hoge stookoliekosten van gezinnen in de tweede helft van vorig jaar te financieren, heeft de regering 80 miljoen euro uit de fiscale inkomsten van 2005 opzijgelegd en 100 miljoen van de petroleumsector geleend. Zestien (van de 64) bedrijven uit die sector hebben dat tweede bedrag net voor de jaarwisseling op de rekening van de overheid gestort. Als ze hun geld tegen 31 maart niet terug hebben, komt er 3 procent interest bij. Dat staat zo in een overeenkomst die Van den Bossche en haar collega's Didier Reynders (MR) van Financiën en Marc Verwilghen (VLD) van Economie op 23 december hebben ondertekend.
Voorts is in dat contract te lezen dat de overheid vanaf 1 april een heffing van 0,65 eurocent per liter op diverse olieproducten zou toepassen om het geleende bedrag te betalen. Dat is overigens geen unieke regeling, want in 2004 ook al toegepast voor een sociaal fonds voor stookolietoelagen, maar dan op meer beperkte schaal (de petroleumsector schoot 17 miljoen voor, en om dat geld terug te geven, is een heffing van 0,28 eurocent van toepassing tot... 31 maart).

Een nieuwe heffing van 0,65 eurocent komt er echter niet na het ordewoord van premier Guy Verhofstadt (VLD) dat er geen sprake kan zijn van een vestzak-broekzakoperatie, en dat de consument niet zal opdraaien voor de stookoliekorting. Hoe die dan wel gefinancierd zal worden? Voor een antwoord op die vraag heeft de regering nog tijd tot de begrotingscontrole in maart, maar de kans is miniem dat alle oliebedrijven met een echte bijdrage (en geen lening) over de brug komen, zoals Van den Bossche en de SP.A vurig wensen.
De Belgische petroleumbazen kreunen over bescheiden winstmarges en "de fratsen van Paars" die ze niet meer uitgelegd krijgen aan hun internationale hoofdkwartieren. In dat geval - en daar gaan zowat alle liberale ministers van uit - worden de kortingkosten aangerekend op het budget 2006, zodat Van den Bossche aan zet is, en alle belastingbetalers haar begroting op orde moeten houden.

FLAUWEKUL

"Het probleem is dat de SP.A in verband met de stookoliekorting altijd heeft gegrepen naar de stelling dat de rijken de crisis moeten betalen. Als dat beeld maar op een of andere manier gehandhaafd kon worden, was het allang goed. Daarvan krijgen de petroleumbedrijven het behoorlijk op hun heupen. Van den Bossche heeft de overeenkomst met de sector getekend, maar het zijn vooral haar voorganger Vande Lanotte en diens kabinet die mee onderhandeld hebben en perfect weten hoe de vork in de steel zit", aldus een bron in de omgeving van de Wetstraat 16.
"Een bijkomend probleem is dat de wissel Vande Lanotte-Van den Bossche het evenwicht uit het kernkabinet van Paars II gehaald heeft. Tijdens de vergaderingen van de regeringstop moet de huidige vicepremier van de SP.A de gsm voortdurend in de aanslag houden om te bellen en sms'en met de vorige. Tegelijk is de chaos op Begroting stilaan zo groot, dat de vraag rijst of Van den Bossche wel tegen haar taak is opgewassen. Dat het over meer gaat dan optellen en aftrekken, zal ze hopelijk wel al gemerkt hebben."

Bij de SP.A is er de voorbije twee weken regelmatig keihard gevloekt. Ze vinden dat sommige media er genoegen in scheppen om hun populaire minister onderuit te halen. Ze zijn ook boos omdat de coalitiepartners Van den Bossche te weinig in bescherming genomen hebben. Zelfs van de PS kreeg ze geen greintje steun: terwijl voorzitter Elio Di Rupo en vicepremier Laurette Onkelinx haar anders als "chouchou" en "la star de la violette" de hemel in prijzen, lieten ze Van den Bossche moederziel alleen de storm trotseren.
In de SP.A zijn eveneens bittere woorden gevallen over het feit dat medewerkers op haar kabinet en het partijsecretariaat het hebben laten afweten. In plaats van Van den Bossche, die bij het uitbreken van de heibel over de stookoliekorting even van slag was door een auto-ongeluk, zo vlug mogelijk uit de wind te zetten, heeft de minister dat uiteindelijk met en voor hen moeten doen.

Maar volgens politicoloog Carl Devos van de Universiteit Gent is dat zichtbare geknoei een uitvloeisel van een fundamenteler probleem. "De regering is in de ban van de obsessie om onmiddellijk na Nieuwjaar met een begroting in evenwicht voor de voorbije twaalf maanden uit te pakken. Maar dat is pure sciencefiction zolang de rekening niet is afgesloten. Daarbij helpen ook geen bloemen en zoenen van de minister van Financiën voor zijn collega van Begroting. Politiek én pers houden beter op met die jaarlijks terugkerende flauwekul."

De onstuitbare drang om de schatkist op 31 december uit de rode cijfers te houden, zet in elk geval aan tot heel veel budgettaire creativiteit. Die liep in de laatste maand van 2005 op tot meer dan 1,5 miljard euro, met eenmalige ingrepen, zoals de overname van de pensioenfondsen van de NMBS en de Antwerpse haven, de versnelde incohiering van de belastingaanslag van dertig bedrijven, de verkoop van gebouwen en het uitstellen van de betaling van leveranciers. In dat lijstje hoort ook de lening van de petroleumsector thuis. "Zulke maatregelen om de begroting op te smukken zijn niet nieuw. De voorgangers van Van den Bossche deden het ook", zegt een financieel specialist van Paars. "Dat wordt in de hand gewerkt door het feit dat de federale overheid nog altijd met een simpele kasboekhouding werkt. Maar dat is vragen om problemen. Iedere ondernemer kan u dat vertellen, en zelfs lokale besturen en vzw's moeten intussen een analytische boekhouding hebben."

JOBHOPPER

Los van die begrotingsperikelen legt Devos, die nauw betrokken is bij de ideologische herbronning van de SP.A, de vinger op de wonde bij de Vlaamse socialisten zelf. "De stookoliesaga toont dat de SP.A niet de perfecte machine is die bulkt van oneindig veel talent en die altijd fantastisch weet te communiceren. Op het einde van het voorzitterschap van Steve Stevaert was de electorale chemie al voor een deel weg, maar sinds zijn terugkeer naar Limburg is de partij het initiatief helemaal kwijt. Ze is op achtervolgen aangewezen, en die rol zijn ze bij de SP.A niet meer gewoon", zegt hij. "De tijd dringt om tegenover het CD&V-motto "respect" en tegenover "de hardwerkende Vlaming" van de VLD een eigen wervend kenmerk te plaatsen, dat de mensen onmiddellijk herkennen als socialistisch. Het begrip "iedereen" van Johan Vande Lanotte heeft dat resultaat alvast niet. Het slaat niet aan."

"Voor iemand die in de publieke opinie jarenlang de pragmaticus en de man van de rede en de cijfers is geweest, is het ook niet vanzelfsprekend om plots een hartverwarmende en enthousiasmerende boodschap te brengen. Hij kaart belangrijke thema's aan, zoals de prijzen van energie, verzekeringen en bouwgrond. Maar hij krijgt er geen applaus voor, en ze zijn geen kapstok voor een groot verhaal, zoals "gratis" van Stevaert dat wel was. Bovendien is het soortelijk gewicht van een ander handelsmerk, dat van de bekwame en betrouwbare SP.A-ministers, gedaald. Met het vertrek van Vande Lanotte uit de federale regering is een pak ervaring verdwenen en nu heeft ook de rel met Van den Bossche over de stookoliekorting het SP.A-imago van goed bestuur flink geschaad."

Minstens even hard heeft die rel het imago van Van den Bossche zelf gedeukt. Vanaf het moment dat ze in de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2000 als dochter van voormalig minister Luc Van den Bossche de neus aan het venster stak in het tv-programma Bracke & Crabbé, werd ze door Stevaert en Vande Lanotte neergezet als "een politiek talent buiten categorie", want razendsnel in denken en doen. Meteen werd ze een exponent van het personeelsbeleid en de politieke marketing van de SP.A, die uit marktonderzoek had geleerd dat kiezers zich bij een partij bijzonder weinig en bij personen met een vlot en fris discours heel veel kunnen voorstellen.
En dat met het intussen bekende resultaat voor Van den Bossche: een bliksemsnelle carrière, waarbij ze in vijf jaar van de Gentse gemeenteraad naar de hoogste rang van de federale politiek is gekatapulteerd, en begeleid wordt door een permanente resonantie in de media, gul met termen als "jong", "hip", "spontaan", "wild", "ongeduldig" en "sexy". Dat zijn ook de spannende ingrediënten van haar jaarlijkse Bal Fatal in Gent, dat enkele duizenden mensen op de been brengt.

Tegelijk legt ze die slim in de balans met zelfbenoemde politieke kwaliteiten - zoals het snel kunnen vatten van de essentie van ingewikkelde dossiers, en iets begrijpelijk te kunnen uitleggen aan de mensen - en haar behoefte om "met twee benen in de realiteit te blijven staan" door de band met Gent te behouden. Tot die realiteit behoort eveneens een veelbesproken gezinsleven met partner en twee kinderen. En daarvoor mag de politiek gerust wijken, want Van den Bossche is ook maar "een gewoon mens" en "niet gehecht aan de pracht en praal van de macht".

Haar onmiddellijk politiek rendement voor de SP.A heeft van Van den Bossche een heuse jobhopper gemaakt: amper twee jaar schepen van Onderwijs, dan een jaartje minister van Milieu, Duurzame Ontwikkeling en Consumentenzaken, na de verkiezingen van juni 2004 de overstap naar Werk en Consumentenzaken, en sinds halverwege oktober vorig jaar Begroting, Consumentenzaken en het vicepremierschap. "Freya is veel te snel gepromoveerd. Ze had als dertigjarige langer in tweede klasse moeten blijven", zegt een spreekbuis van een middenveldorganisatie die al eens met haar onderhandelt. "Ze krijgt niet eens de tijd om alle ervaringen, ook in haar privéleven, een plaats te geven. Als er dan uitschuivers worden gemaakt en de haaienwereld van de politiek zich roert, resulteert dat in roepen en tieren, of in het zich urenlang afsluiten van haar medewerkers. De druk wordt vaak te groot voor haar."

Devos: "De politica Van den Bossche: dat is héél snel en héél hoog, met het risico dat het even vlug weer bergaf gaat. Haar doen en laten, politiek en privé, zijn ook zo enorm gemediatiseerd dat overkill dreigt. Dit is geen tien jaar vol te houden. Ik hoop voor haar en de partij dat niet bewezen wordt dat haar steile opgang een domme zet is geweest. Al die overstappen en bevoegdheidswisselingen tasten het beeld van een ernstige bestuurder aan. Ze heeft amper tijd om te zaaien, laat staan om te oogsten."

Haar Gents schepenmandaat wilde Van den Bossche in 2003 pas opgeven als "een wezenlijk deel" van haar beleidsnota voor het onderwijs in de stad gerealiseerd zou zijn. In de praktijk draaide dat anders uit. In de stedelijke basisscholen werd gratis onderwijs ingevoerd en huiswerk geschrapt.
Andere ideeën bleven na haar overstap naar de federale regering steken in de planfase. De grote fusie tussen de scholen van de drie officiële netten is evenmin gerealiseerd en haar opvolger heeft een maximum opvangtijd in stedelijke kindercrèches snel weer opgeheven.

Nog in Gent zijn niet alle militanten even ingenomen met haar aanpak als kopstuk van de partij in de stad en de provincie. "Een politieke chef moet empathie hebben en weten wanneer hij wat tegen wie zegt. Van den Bossche is regelmatig . Dat wordt niet door iedereen op prijs gesteld, en zo verliest ze steun", klinkt het.

Als minister van Milieu sleepte Van den Bossche na lang overleg achter de schermen met de gewesten, de bedrijven en de milieuorganisaties een Kyotoplan uit de brand, maar de opvolging en uitvoering is sindsdien voor anderen. Op Consumentenzaken - haar bevoegdheid om te "scoren", want "iedereen is consument" - ruilt ze een offensieve houding tegenover grote ondernemingen (zoals banken, verzekeraars, vliegtuigmaatschappijen, telecombedrijven) steeds meer voor een modererende rol bij het tot stand komen van collectieve consumentenakkoorden. Onder meer Test-Aankoop vindt dat best positief.

BLESSURELEED

In de eindfase van het centraal loonoverleg begin vorig jaar nam de regeringstop het voor het grootste deel over van de minister van Werk Van den Bossche op het moment dat er geld op tafel moest komen voor nieuwe lastenverlagingen om een akkoord tussen de sociale partners mogelijk te maken. In de daaropvolgende biechtstoelprocedures en onderhandelingen over het Generatiepact doken de eerste barsten op in de façade en kwamen haar technische dossierbeheersing, politieke feeling en mensenkennis onder vuur te liggen. De intussen gepensioneerde topman van haar administratie, PS'er Michel Jadot, ergerde zich er blauw aan dat hij haar bijna nooit te zien kreeg.
Hij vergeleek haar en andere jonge ministers op een haast vernietigende manier met de folkgroep Urban Trad ("hun liedje op het Eurovisiesongfestival klonk leuk, de zangeressen waren mooi en zongen mooi, maar niemand heeft ooit verstaan wat ze aan het zingen waren"). VBO-topman Pieter Timmermans kon haar aanpak wel waarderen, maar ACV-voorzitter Luc Cortebeeck liep geschoffeerd weg toen Van den Bossche manifest geen enkele interesse toonde voor zijn voorstellen. Hij slikte de kwalificatie "lomp" nog net in.

"Communicatief zit Van den Bossche goed. Ze legt zelden domme verklaringen af. Haar sterkste punt is het verkopen van zichzelf", schreef De Standaard in juni vorig jaar in een rapport over de minister. Sinds ze vicepremier is, heeft ze zich al twee keer uitdrukkelijk verontschuldigd voor een domme of foute verklaring. Eerst bedolf ze in Vrij Nederland haar kritiek op het bezuinigingsbeleid bij de noorderburen onder een weinig vleiende uitspraak over de Nederlandse premier Jan Peter Balkenende en zijn ministers ("stijf, truttig en kleinburgerlijk"). Daar kwam intussen de "communicatieverwarring" in het stookoliedossier bij (eerst luidde het dat de petroleumsector zijn lening níét zou terugkrijgen; nu krijgt hij zijn geld wel terug, maar zou tegelijk onderhandeld worden over een bijdrage).

Devos: "Ik hoop dat Van den Bossche niet de wordt. Ook Clijsters is een jonge, talentrijke en interessante verschijning. Maar door zeer intensief op het hoogste niveau sport te beoefenen, stapelt ze het blessureleed op, en zegt ze zelf binnen afzienbare tijd te willen stoppen: fysiek en mentaal kapot gespeeld."

"De sorry-communicatie van Van den Bossche is bovendien aan inflatie onderhevig. Bij het Balkenende-incident kwam het nog sympathiek over, in het stookoliedebat klonk het al veel zuurder. Na een paar keer is het effect weg. Haar sorry's zijn opgebruikt. Anders worden ze voor de mensen een bewijs van onmacht om bij te leren en bij te sturen."

Johan Vande Lanotte heeft zich als SP.A-voorzitter aangeboden als coach van de nieuwe generatie ministers en jonge talenten van zijn partij. Volgens sommigen zou hij daarbij voor Van den Bossche het pad effenen naar het partijvoorzitterschap in 2009. Maar Vande Lanotte heeft in dat verband ook gezegd dat ze dan pas 34 zal zijn en te jong om haar al in die functie te "verslijten". Om Van den Bossche zonder nog meer communicatieve en andere strapatsen op haar huidige plaats te houden, zal hij de handen al ruimschoots vol hebben.

"Ik denk dat ik mij nu al genoeg heb laten vernederen"

Over het auto-ongeval van Freya Van den Bossche (SP.A) waren her en der twijfels gerezen. De vicepremier reageert zelf.

"Dat sommige medewerkers op het SP.A-hoofdkwartier de eerste dagen niet op de hoogte waren van mijn ongeval is toch niet abnormaal? Ik kan toch moeilijk iedereen verwittigen. De personen die ik onmiddellijk op de hoogte heb gebracht, zijn mijn moeder, mijn vriend, mijn kabinetschef, mijn woordvoerder en mijn partijvoorzitter. Ook Kamervoorzitter Herman De Croo is meteen op de hoogte gesteld dat ik de eerste week niet aanwezig zou zijn in het parlement."

Het ongeval zelf dan. "Op maandag 16 januari reed ik tussen 14 en 15 uur met mijn chauffeur van Brussel naar Gent. Toen we op de Keizer Karellaan, iets voor de oprit van de E40, aan de verkeerslichten stonden te wachten, reed een wagen ons langs achteren aan. We hadden beiden onze gordel om. Mijn chauffeur is onmiddellijk uitgestapt om de schade op te meten. Hij heeft later ook het ongevallenformulier ingevuld. Intussen had ik een kabinetsmedewerker opgebeld die mij met de auto naar Gent heeft gebracht."

"Nog dezelfde dag ben ik met pijn van bekken tot hoofd naar het UZ in Gent gegaan, waar een whiplash werd vastgesteld. De neuroloog gaf mij ook de raad om mij rustig te houden en zoveel mogelijk plat te liggen. De dag daarna ben ik opnieuw naar het UZ gegaan voor een EEG-scan en om foto's te laten nemen van mijn rug. Mijn chauffeur is eveneens op de dag van het ongeval naar het ziekenhuis gegaan. Hem werd drie weken ziekteverlof voorgeschreven."

De vicepremier was zo vriendelijk om het ongevallenformulier op te vragen bij haar chauffeur, maar besliste uiteindelijk om het document niet vrij te geven. "Ik denk dat ik mij nu al genoeg heb laten vernederen."

"Freya is de pin-up van links Vlaanderen''

Pieter De Crem (CD&V) verdedigt zijn beenharde oppositie

Peter DE BACKER

Het Nieuwsblad - 28/01/2006
Het Volk - 28/01/2006

Pieter De Crem (CD&V) heeft de reputatie nogal onbesuisd oppositie te voeren. Guy Verhofstadt en vooral Freya Van den Bossche hebben het deze week aan den lijve ondervonden. "Het parlement is nu eenmaal geen Samson en Gert-show, met wat lieve en aaiende figuren die mekaar plagen'', verdedigt De Crem zich.

De CD&V-fractieleider blikt niet ontevreden terug op de woelige debatten in de Kamer. Eerst pakte hij minister van Begroting Freya Van den Bossche hard aan over de stookolie-affaire, twee dagen later maakte hij brandhout van de tien "werven'' van Guy Verhofstadt. CD&V scoorde zeker punten, maar tegelijkertijd kreeg De Crem in de media - ook in deze krant - kritiek omdat hij bij zijn tussenkomsten teveel de man (of vrouw) speelt.

"Ik betreur dat er in het parlement een sfeertje hangt dat we niet meer mogen zeggen waarop het staat, of we doen zogezegd aan anti-politiek'', reageert de CD&V'er.
"Terwijl ik vind dat we meer dan gelijk hadden om de premier over zijn werven te interpelleren. We hebben de nagel op de kop geslagen, en dat veroorzaakt die wrevel. Het parlement is geen pensionaat, waar het volstaat te zeggen: sorry, jongens en meisjes, we zijn allemaal verkeerd geweest. In het parlement legt men verantwoording af.''

En dan mag het er hard aan toegaan?

Decrem: "We laten ons in slaap wiegen. Terwijl de premier een week over de plas was, zijn er weer zoveel mensen zonder werk gevallen. Daar mag je blijkbaar niet teveel over spreken.''

U hebt deze week Freya Van den Bossche het vuur aan de schenen gelegd. Toch leek haar positie nooit echt in gevaar.

"Stel dat een Vlaamse christen-democraat op dezelfde manier twee keer zo zwaar in de fout gaat. Want er was niet alleen de stookolie, er was ook de Balkenende-historie. Wel, dan waren zijn dagen geteld. Een CD&V'er had ontslag moeten nemen.''

Makkelijke uitvluchten

Waarom Freya Van den Bossche dan niet?

"Hoe je het ook draait of keert: Freya Van den Bossche is de pin-up van links Vlaanderen. Zij heeft een icoonwaarde en komt er daarom met wat verontschuldigingen vanaf. Ik heb deze week vooral makkelijke uitvluchten gehoord, alsof haar fouten met externe omstandigheden te maken hadden, of omdat ze nieuw is in haar job. Dat kan mij allemaal geen barst schelen. Er is gewoon slecht beleid gevoerd.
Maar als wij aanklagen dat er geen duidelijk antwoord komt op de vraag wie de stookoliefactuur gaat betalen, dan bezondigen we ons aan machogedrag, voeren we oppositie om de oppositie of hebben we geen alternatief. Freya kan aanblijven dankzij klachten die niets met politieke actie te maken hebben, maar alles met slechte peilingen. Als de politieke verantwoordelijkheid ter sprake komt, gaat men plots op de rem staan.''

In het kamerdebat zei premier Verhofstadt dat u wel snel van een duivel in een engeltje zou veranderen, als u in de regering zou geraken.

"Dat zal wel een freudiaanse verspreking geweest zijn, want het is de eerste keer in zes jaar dat Verhofstadt suggereert dat hij misschien wel met iemand anders in de regering zou willen zitten.''

In verschillende kranten wekte uw optreden deze week wrevel op. U vindt dat niet vervelend?

"Als je wrevel opwekt, dan zeg je blijkbaar waar het op staat. De waarheid zeggen stoort blijkbaar. De oppositie zit echt niet in het parlement om de regering te feliciteren.''

Wees jezelf

"In de politiek bestaat een gulden regel: be yourself, wees jezelf. Er zijn er in de politiek op hoog niveau die zichzelf niet kunnen blijven. Wel, die eindigen nooit zo best. Het voordeel aan De Crem blijft altijd: je bent ervoor of je bent er tegen, maar je weet tenminste waarvoor hij staat.''

Ziet u zich na al uw scherpe uithalen ooit nog samen met Freya Van den Bossche in een regering zitten?

"Als Louis Tobback dat ooit kon met Wilfried Martens... Terwijl Tobback de CVP toch had vergeleken met een kwal en Martens zelf met Caligula, die zijn paard tot consul had benoemd. Maar het is de kiezer die daarover beslist.
Deze regering doet het slecht en we hebben een slechte minister van Begroting. Voor elke mogelijke samenwerking moeten we zeker haar begrotingsbeleid afwegen, al draagt Freya Van den Bossche daarvoor niet alleen de verantwoordelijkheid, maar ook haar voorgangers.''

Met alle heisa rond de stookolie-affaire heeft CD&V wel de wind in de zeilen?

"Dat is natuurlijk de ware reden waarom uit sommige hoeken zo giftig op ons wordt gereageerd. Ik kan dat begrijpen. Ik voel het op de talloze nieuwjaarsrecepties die ik afloop: het rijk van paars is uit.''

Minister Van den Bossche onder vuur in Kamer

Isabel Albers

De Standaard - 25 januari 2006

Vragen over wie de korting op de stookoliefactuur nu gaat betalen, blijven onbeantwoord.

Er waren gisteren (24/01) meer journalisten dan kamerleden opgedaagd om te horen hoe Freya Van den Bossche, minister van Begroting (SP.A), zich zou verdedigen op een spervuur van vragen van de oppositie over de korting op de stookoliefactuur.

De minister kwam zwaar onder vuur te liggen toen vorige week een conventie met de oliesector uitlekte waaruit blijkt dat de regering gewoon 100 miljoen euro leende van zestien petroleumbedrijven en zich engageert om die som volledig, plus eventueel een interest, terug te betalen.

Dat was in tegenspraak met een vroegere verklaring van Van den Bossche. Zij had gesteld dat die 100 miljoen euro niet zomaar zou worden terugbetaald en dat de sector moest meebetalen voor de korting op de stookolie.

Bovendien bleek dat de regering een denkspoor bewandelde om vanaf 1 april 0,65 eurocent te heffen op elke liter brandstof om de sector zo die 100 miljoen te laten terugverdienen. Niet erg fraai voor "consumentenminister'' Van den Bossche.

De minister sloeg nogmaals een "mea culpa'' voor de "chaotische communicatie''. Wijzer werden de kamerleden evenwel niet over wie nu uiteindelijk zal opdraaien voor de korting op de stookoliefactuur.

Even leek Van den Bossche in het nauw gedreven door 26 zeer gerichte vragen van oppositielid Hendrik Bogaert (CD&V). Hij wou onder meer verduidelijking over de interest die de overheid zal betalen op de lening, over de rol van Van den Bossche in de onderhandelingen, en uiteraard over hoe de regering de korting gaat financieren.

Maar ze redde zich, onder meer door enkele vragen onbeantwoord te laten. "De sector kan heus wel nog een bijdrage betalen'', zei Van den Bossche. De regering moet volgens haar geen interest betalen als ze de lening tegen eind maart terugbetaalt. Nadien bedraagt de rente maximaal 3 procent.

Aansluitend bij dit artikel:
"Wie zijn beloftes niet kan houden, moet er geen maken''
"Consument is niet de dupe''
Communicatiegoeroes van SP.A haperden
Ook Jamar stuntelde

Kafka

Luc STANDAERT

Het Belang van Limburg - 24/06/2006

Het zit de regering (weer) niet mee de jongste dagen. De "slechte communicatie" van begrotingsminister Freya Van den Bossche over het al dan niet terugbetalen van de 100 miljoen euro die een aantal petroleumbedrijven hebben voorgeschoten om de mazoutkorting van de verbruikers te financieren, raakt maar niet uit het nieuws.

De topminister van de sp.a is wellicht niet héél ongelukkig dat haar recent ongeval haar verplicht om ten minste fysiek een tijdje uit de Wetstraat weg te blijven. "Slechte communicatie" is in dit geval immers codetaal voor liegen of niet weten waarover het gaat. Welk van de twee het ergst is voor Freya is een moeilijke vraag.

Bovendien wordt de petroleumblunder stilaan een communicatiedrama waarbij elke dag iets meer uitlekt. Eerst bleek de bijdrage geen bijdrage te zijn maar een lening. Toen bleek dat die lening (van december tot maart) ook niet renteloos was. En nu heeft natuurlijk iemand van de oppositie - CD&V-senator Etienne Schouppe - uitgerekend dat die 3 procent rente op jaarbasis niet minder dan 13 procent maakt. Wellicht willen de petroleumbedrijven aan die voorwaarden de regering elk trimester opnieuw geld lenen.

En Schouppe laat natuurlijk niet na de vergelijking te maken met de bedrijfsvoorheffing die elke werknemer betaalt en waarvan het niveau nog altijd niet aangepast is aan de belastingverlaging, waardoor elke werknemer de staat elk jaar opnieuw een lening geeft, maar dan wel renteloos.

Gisteren raakte ook bekend dat de biodiesel die vanaf 1 mei wordt ingevoerd diesel aan de pomp duurder zal maken. De overheid gaat immers de subsidie die ze geeft voor de 2,5 procent biologische additief compenseren door een accijnsverhoging op de 97,5 procent fossiele brandstof in de biodiesel. Het nettoresultaat zal zijn dat de prijs aan de pomp gaat stijgen. De uitdrukking vestzak-broekzak is zelden meer toepasselijk geweest.

Sommigen zullen denken dat het zo'n vaart niet zal lopen omdat ze zich iets herinneren over een "omgekeerd kliksysteem", dat wanneer de prijs van brandstof boven bepaalde drempels steeg, automatisch zorgde voor een accijnsverlaging. Dat systeem bestaat nog, maar sinds gisteren niet meer automatisch, maar alleen als de regering het beslist.

Had deze regering geen staatssecretaris die ten strijde trok tegen Kafka bij de overheid? Die man heeft nog veel werk voor de boeg als hij niet wil eindigen als een Don Quichote.

Freya Van den Bossche leed aan "decemberwoede''

Voorschot stookolie is slechts topje van de ijsberg

De Standaard - 23/1/2006

De begroting 2005 werd met last minute-ingrepen in december voor minstens anderhalf miljard euro opgelapt.

Met een ruiker bloemen toverde minister van Financiën Didier Reynders (MR) zowaar een blos op de wangen van Freya Van den Bossche (SP.A), op de persconferentie op 5 januari. De bloemen waren felicitaties voor 120 miljoen euro overschot op de begroting, de blos mocht er zijn voor de manier waarop de minister van Begroting dat overschotje gehaald heeft.

Meer en meer blijkt hoe de regering in een vlaag van paniekvoetbal eind vorig jaar nog allerlei noodgrepen heeft moeten uitvoeren om de rekening te doen kloppen.

Minister van Begroting Van den Bossche kon het zich politiek gezien niet permitteren om een tekort van zelfs maar enkele miljoenen euro's te moeten bekendmaken. Het zou te gemakkelijk tot een symbool uitgroeien dat zou contrasteren met de begrotingen die Johan Vande Lanotte als minister van Begroting telkens opnieuw wel in evenwicht had afgeleverd.

Dat leidde ertoe dat de zoektocht naar de laatste honderden miljoenen in december een thriller werd. Een overzicht van de belangrijkste operaties:

Zestien oliebedrijven storten op 27 december 100 miljoen euro. Het bedrag geldt als "prefinanciering'' voor de korting op de stookoliefactuur. De sector zegt pas op 11 december daarover gecontacteerd te zijn. Het is duidelijk dat dit geld moest dienen als lening om de begroting 2005 uit het rood te houden.

De staat neemt de pensioenfondsen van de Antwerpse haven en de NMBS over. Om dat te kunnen doen, dient de regering de tweede week van december nog in allerijl een amendement op de programmawet in.

De NMBS en het Antwerpse Havenbedrijf storten samen 531 miljoen euro. In ruil daarvoor neemt de overheid de toekomstige pensioenverplichtingen over. Voor de NMBS stond de staat al in voor het grootste gedeelte van de pensioenverplichtingen; nu neemt ze ook het resterend deeltje verplichtingen over.

Belastingambtenaren bevestigen net voor Kerstmis dat ze de laatste dagen versneld belastingen moeten inkohieren. Wat op 31 december ingekohierd is, kan worden ingeschreven bij de cijfers van 2005. Aan de betalingsdatum van die belastingen verandert weinig of niets.

Van den Bossche bevestigt in de kamercommissie Financiën dat de belastingdiensten op 21 december de opdracht kregen de belastingen van dertig vennootschappen, verspreid over het land, nog voor het jaareinde in te kohieren. Die hadden een waarde van 160 miljoen euro.

De betaling van leveranciersfacturen in december in de departementen wordt uitgesteld tot na 1 januari. Volgens het incassobedrijf Intrum Justitia brengt dat veel bedrijven in financiële problemen. Het kost de overheid ook een pak verwijlintresten. Het is een truc die ook Vande Lanotte al gebruikte. Welk bedrag men daardoor niet uitgeeft in 2005, is niet bekend.

De overheid verkoopt op de valreep ook een reeks gebouwen of sluit sale and lease back- deals. De deal rond het Antwerpse gerechtsgebouw was op 22 december rond. De verkoop van de grond bracht slechts 125.000 euro. Toch maakte de hele operatie boekhoudkundig zo'n 250 miljoen euro positief verschil voor de begroting, zeggen bronnen bij Financiën.

Een gebouwencomplex recht tegenover de Kamer wordt openbaar verkocht op 23 december voor 37 miljoen euro. Ook andere gebouwen, onder meer in Aalst (FOD Financiën) en Antwerpen (provinciegebouw) moesten nog snel de deur uit.

De verkoop van belastingachterstallen wordt afgerond en is goed voor een half miljard euro.

Alleen al met de operaties waar een bedrag voor bekend is, kom je aan een bedrag van meer dan 1,5 miljard euro eenmalige ingrepen. In werkelijkheid ligt het bedrag een stuk hoger, vermits we operaties waarvoor het exacte bedrag niet bekend is (uitstel facturen) niet meetelden. Alleszins blijkt dat de,,lening'' van de stookoliesector van 100 miljoen euro slechts het topje van de ijsberg one shots is.

Vlaanderen moet zich beter op de kaart zetten

Patrick Luysterman

De Tijd - 07/01/2006

Naar aanleiding van de uitspraken van de federale vice-premier Freya Vanden Bossche (sp.a) over het Nederlandse kabinet, pleiten DAVID CRIEKEMANS en JAN MELISSEN voor meer samenwerking tussen de Belgische overheden inzake imago en een Vlaamse publieksdiplomatie.

Vlak voor de jaarwisseling liet de federale vice-premier Vanden Bossche van zich horen in Vrij Nederland. Ze schilderde het Nederlandse kabinet af als "stijf en kleinburgerlijk". Eerder had de federale minister van Buitenlandse Zaken, Karel De Gucht (VLD), zich in soortgelijke termen uitgelaten. Nederlandse opiniemakers maakten weinig ophef over die uitspraken. Ze hadden waarschijnlijk wel tot veel opschudding geleid als ze uit de monden van de Britse of Duitse tegenhangers van Vanden Bossche en De Gucht waren gekomen.

De meeste "Belgische affaires" lijken Nederland nu eenmaal nauwelijks te raken. Deze incidenten waren echter wel pijnlijk vanuit het oogpunt van het Vlaams buitenlands beleid. De Vlaamse regering had recentelijk Nederland nog bevestigd als een van haar belangrijkste strategische partners.

De diplomatieke storm in een glas water wijst op een structureel probleem in de Belgische federatie. Al te weinig houdt het ene beleidsniveau rekening met de consequenties die bepaalde uitspraken of beslissingen kunnen hebben voor de internationale positie van het andere niveau. De verschillende Belgische overheden zijn "objectieve bondgenoten" waar het aankomt op de beeldvorming in het buitenland, maar daar dienen ze dan wel naar te handelen.
Het gezamenlijk bewaken van het imago verdient daarom meer aandacht in de samenwerkingsakkoorden tussen de federale overheid en de gemeenschappen & gewesten. Dat moet natuurlijk gebeuren zonder afbreuk te doen aan de "exclusieve bevoegdheden" van de respectieve Belgische overheden.

Het buitenland is nog steeds onvoldoende ingelicht over de "revolutie" die sinds 1993 heeft plaatsgevonden in de buitenlandse betrekkingen van de Belgische federatie. Derde partijen zijn weinig op de hoogte van het principe "in foro interno, in foro externo". Dat beginsel stelt dat alle Belgische overheden (ook gemeenschappen en gewesten) een eigen buitenlandse politiek moeten ontwikkelen voor die beleidsterreinen waarop ze binnenlands bevoegd zijn. Leg dat maar eens uit aan het buitenland. De uitgezonden deelstaatvertegenwoordigers doen hun best, maar dat netwerk is beperkt. Misschien moet ook de federale diplomatie daar een tandje bijsteken?

België is natuurlijk niet de enige federale staat in Europa. De ontwikkeling van een parallel, "deelstatelijk" buitenlands beleid gaat echter verder en verloopt veel sneller dan in bijvoorbeeld Duitsland en Spanje. Daarnaast weet het buitenland eigenlijk ook niet zoveel van België. Dat is nu eenmaal het lot van een klein land. Is een land niet alleen klein maar ook nog eens een federatie, dan wordt het werken aan het imago in het buitenland alleen maar ingewikkelder. Dat kunnen we zien in Spanje, een land waar de centrale overheid en sommige autonome regio's (Catalonië) met succes hebben gewerkt aan hun internationale reputatie. Daar is het imagovraagstuk in federale staten een complexe en delicate aangelegenheid.

Vlaanderen kan maar beter geen afwachtende houding aannemen. Het dient te investeren in een eigen overkoepelend imagobeleid, iets waar het nieuwe Vlaamse ministerie voor Buitenlands Beleid, Internationale Samenwerking en Toerisme een begin mee heeft gemaakt. De Vlaamse minister van Buitenlands Beleid, Geert Bourgeois (N-VA), lanceerde bijvoorbeeld het idee een nieuw logo en "corporate identity" voor de Vlaamse overheid te ontwikkelen. Ook wordt gedacht aan het uitbouwen van een "Vlaams-Europees Verbindingsagentschap" (Zie: Vlaams-Europees Verbindingsagentschap: nadrukkelijke aanwezigheid van Vlaanderen op de Europese scène) dat Vlaanderen bekender moet maken bij de veelkleurige Europese diaspora in Brussel.

Tweerichtingsverkeer

Dat zijn goede initiatieven, maar misschien is de tijd wel rijp voor een verdergaande aanpak die Vlaanderen beter op de kaart zet? Wij pleiten voor de ontwikkeling van een Vlaamse publieksdiplomatie. Publieksdiplomatie tracht de relaties met het "niet-officiële buitenland" systematisch te verbeteren, via opinieleiders en het rechtstreeks benaderen van bevolkingen. "Tweerichtingsverkeer" is het sleutelwoord.

Een groot deel van de "public diplomacy" activiteiten mikt op de middellange termijn. In dat verband valt te denken aan initiatieven in de sfeer van het culturele, de publiciteit, het onderwijs en andere domeinen die internationale beeldvorming kunnen beïnvloeden.
Vlaanderen identificeerde al enkele landen en regio's die belangrijk zijn voor haar eigen economie. Nu is het zaak de eigen "sterke troeven", zoals de logistieke spilfunctie, het internationaal hoogstaand onderwijs, de preventieve gezondheidszorg, actief te promoten bij strategische partners.
Meer dan nu het geval is moet Vlaanderen in het buitenland met enkele van die sterke knowhow-eigenschappen geassocieerd worden. Tegelijkertijd vormt een Vlaamse publieksdiplomatie een manier om de eigen burgers te informeren over de doelstellingen in het buitenlands beleid, en de bevolking erover te laten debatteren en in te laten participeren. De belangrijke binnenlandse functie van publieksdiplomatie wordt vaak over het hoofd gezien: versterking van de eigen identiteit en de uitstraling naar het buitenland.

Vrijwel alle Europese landen investeren stevig in publieksdiplomatie, ook Nederland onder premier Jan Peter Balkenende. Vlaanderen heeft in zekere zin het voordeel van de onbekendheid; het begint met een schoon blazoen. Relatieve "nieuwkomers" in de internationale gemeenschap en landen in transitie hebben voor een bepaalde tijd krediet bij het buitenlandse publiek. Het is zaak daar snel gebruik van te maken.

David Criekemans is postdoctoraal navorser Internationale Politiek aan de Universiteit Antwerpen.
Jan Melissen is er hoogleraar Diplomatie en tevens verbonden aan het Instituut Clingendael in Den Haag.

Gelezen in de Frut (Gazet van Antwerpen)

GvA: Waarom bent u zo populair? Waarom stemmen de meeste mensen op u? Omdat u mooi bent?

FVdB: (giechelt gelaten) Dat zal wel zeker. En ook om mijn intelligentie, mijn charme, mijn overtuigingskracht.
Om maar een voorbeeld te noemen: gisteren ben ik bij Etam nog wat gaan bijshoppen. Ik heb daar een paar schattige bottinekes gekocht, zo van die blauwe met zwarte veters. Ik heb nog getwijfeld, want ze hadden er ook zwarte, maar jammer genoeg niet mijn maat. Ik draag graag zwart, dat flatteert zo.

Maar wat was ik weer aan het vertellen? Ah ja: dus de kassierster zegt tegen mij:
"uffraaake (dat was in Gent), uffraaake, ik stem al twintig jaar voor eulder pa en naa vuur aa.
Ze zeggen al den tijd dat gijlie salonsocialisten zijt, maar dan antwoord ekieke oltijd: wat is er verkeerd aan een schuun salon, als der mare deftige schabben zijn."

02/12/2005